SEROLOGISCH ONDERZOEK

Bij serologisch onderzoek wordt bloed (meestal serum) onderzocht voor de aanwezigheid van antistoffen of antigenen. Antistoffen vormen een belangrijke afweerreactie van het lichaam op verschillende infecties, zoals bacteriën, virussen, schimmels of parasieten. Niet alleen bij een infectie, maar ook na vaccinatie worden antistoffen aangemaakt door het lichaam. Antistoffen kunnen heel lang in het lichaam aanwezig blijven en geven daardoor een goede indicatie of iemand ooit een infectie heeft gehad, of beschermd is voor een nieuwe infectie. 

Er wordt bij serologisch onderzoek meestal naar verschillende typen antistoffen gekeken, met name de IgM en IgG. IgM antistoffen worden doorgaans vroeg in het beloop van een infectie aangemaakt en kan dus wijzen op een recente of actieve infectie. De IgG antistoffen ontstaan vaak pas later en blijven langdurig aanwezig. Deze wijzen dus meestal op opgebouwde immuniteit na een doorgemaakte infectie of na vaccinatie.  

Serologie kan op verschillende manieren worden ingezet in de patiëntenzorg: 

Diagnose van infectieziekten

Door de combinatie van verschillende antistoffen kan worden vastgesteld of de klachten van een patiënt door een bepaalde ziekteverwekker worden veroorzaakt. Dit is zeker van waarde bij ziekteverwekkers die niet te kweken zijn.

Doorgemaakte infectie aantonen

In sommige situaties (bijvoorbeeld voor bepaalde chemotherapieën) is het belangrijk om te weten of iemand een infectie heeft doorgemaakt omdat dit consequenties kan hebben voor follow-up of behandeling. Met name de IgG antistoffen wijzen dan op een doorgemaakte infectie.

Controle na vaccinatie of vaststellen immuniteit

Serologie wordt ook gebruikt als controle na bijvoorbeeld een hepatitis B vaccinatie om er zeker van te zijn dat iemand beschermd is na vaccinatie. Bij het vaststellen van immuniteit wordt serologie ook gebuikt; bijvoorbeeld om na te gaan of een zwangere vrouw beschermd is tegen waterpokken. 

Hoewel de serologie zeer waardevol is, heeft het ook beperkingen. De antistoffen worden door het lichaam geproduceerd als een reactie op een infectie, daardoor duurt het soms even voordat de antistoffen aantoonbaar zijn in het bloed. Dus bij zeer vroege infectie kan de serologie nog negatief zijn. Daarnaast kan ook kruisreactiviteit optreden, hierbij reageren antistoffen op verwante ziekteverwekkers en kan de test fout positief zijn. Daarom geeft een combinatie van testen samen met de klinische context de beste interpretatie.